Naprawić świat. Postanowienia nie tylko na nowy rok

05-01-2023

Nie jest tak źle: co drugi Polak deklaruje, że chciałby wdrożyć w swoim życiu zasady zero waste, bo widzi z tego wiele korzyści. Na przeszkodzie stoi m.in. niewystarczająca wiedza na ten temat. Spieszymy więc z podpowiedziami, jak można naprawić świat.

W grudniu ubiegłego roku przez moment mogliśmy się cieszyć w Polsce taką białą zimą. Niestety, 1 stycznia br. termometry w wielu miastach wskazywały temperaturę prawie 20 stopni! Naukowcy ostrzegają, że to ostatni moment, by zatrzymać zmiany klimatu

Liczba ludności na świecie w listopadzie 2022 roku przekroczyła osiem miliardów. Jest nas osiem razy więcej niż w 1800 roku i pięć miliardów więcej niż w roku 1960.  

Dynamiczny przyrost ludzkiej populacji przyczynia się do wyczerpywania naturalnych zasobów Ziemi i powoduje wzrost emisji gazów cieplarnianych, co ma bezpośredni wpływ na globalne ocieplenie. Aby z nim walczyć, musimy na co dzień dokonywać przyjaznych dla klimatu wyborów, które zmniejszają nasz ślad węglowyślad wodny. Najlepszym na to sposobem jest zmiana stylu życia i wprowadzenie do codziennej rutyny zasady zero waste, czyli zero odpadów.  

Styl życia, w którym staramy się nie zanieczyszczać środowiska i oszczędzać energię oraz zasoby, sprowadza się w praktyce do kilku zasad, nazywanych często 7R: 1. Refuse – odmawiaj; 2. Reduce – ograniczaj; 3. Reuse – wykorzystaj ponownie; 4. Recycle – segreguj i przetwarzaj; Rot – kompostuj; Repair – naprawiaj; 7. Remember – pamiętaj o tym!

Jak zero waste stosować na co dzień? Możliwości jest wiele… Chodź na zakupy z listą i wielorazowymi siatkami, przykręć ogrzewanie, bierz krótki prysznic, zrezygnuj z wody w plastikowych butelkach, nie marnuj jedzenia. Korzystaj częściej z roweru i komunikacji miejskiej; gdy jeździsz samochodem do pracy, zabieraj znajomych; dzieci do szkoły odwoź na zmianę z sąsiadami. 

Wystarczy jeden ekouczynek dziennie. 31 grudnia 2023 roku będzie ich ponad 360!  

Miasta z (dobrym) klimatem

Miasta pokrywają tylko 3 proc. powierzchni Ziemi, ale wytwarzają 72 proc. światowej emisji gazów cieplarnianych.

– Za trzydzieści lat w miastach będzie żyć dwie trzecie populacji świata. Dlatego to właśnie one odczują najdotkliwiej konsekwencje zmian klimatu – mówi Izabela Rakuć-Kochaniak, prezes zarządu Fundacji Veolia Polska. – Przeciwdziałanie niekorzystnym zmianom klimatycznym wymaga od nas wszystkich natychmiastowego działania, głębokich i długofalowych zmian społecznych i gospodarczych. 

Najnowsze trendy społeczne, które w obliczu wyzwań wynikających ze zmian klimatu pozwalają miastom i ich mieszkańcom funkcjonować w sposób zrównoważony i harmonijny, opisuje raport „Naprawiacze świata” opublikowany przez Fundację Veolia Polska w listopadzie 2022 roku*.

 Trendy te, jak np. zwiększanie retencji wody, zazielenianie miast, sąsiedzkie sprzątanie, kawiarenki naprawcze, podzielnie czy giveboxy, pozwalają miastom funkcjonować w nowy sposób, wspierają ich ekosystemy, przyczyniają się do dobrostanu mieszkańców. 

– Zebraliśmy dziesięć kluczowych trendów, które skupiają się na spowolnieniu zmian klimatycznych w miastach, a jednocześnie zapewniają lepszą adaptację do zmieniających się warunków życia: integrują społeczności lokalne oraz wpływają na zmianę stylu życia wielu z nas – wyjaśnia Izabela Rakuć-Kochaniak. – Ten raport to głos nadziei. Daje ją nam entuzjazm i upór tych wszystkich, którzy dbają o to, by świat przetrwał jako miejsce przyjazne ludziom, zwierzętom i roślinom. 

Trendy w polskich miastach XXI wieku

Dobrze się czyta raport „Naprawiacze świata”. 59 proc. badanych deklaruje, że woli naprawiać zepsuty sprzęt, 38 proc. korzysta z wielorazowych opakowań, 32 proc. unika marnowania jedzenia, 19 proc. żyje w zgodzie z zasadą zero waste, 14 proc. oddaje potrzebującym używaną odzież.

Jakie korzyści z życia zgodnie z zasadami zero waste wymieniają ankietowani? 60,4 proc. ma poczucie, że zostawia świat w lepszym stanie dla przyszłych pokoleń, 52,1 proc. odczuwa satysfakcję osobistą, 46,8 proc. wskazuje na oszczędności finansowe, a 28,6 proc. czuje solidarność z innymi ludźmi. Tylko 9,2 proc. stwierdziło, że „nie ma żadnych”.   

Przedstawiamy wybrane inicjatywy społeczne opisane w raporcie Fundacji Veolia Polska, które pozytywnie wpływają na nasze miasta. Warto się w nie zaangażować!

Sąsiedzkie sprzątanie. Uczestników łączy podobne myślenie o śmieciach dewastujących krajobraz: mimo że to nie oni nabałaganili, nie chcą czekać, aż posprzątają służby miejskie, tylko sami biorą odpowiedzialność za najbliższe otoczenie. Wiele osób się organizuje w Dniu Sprzątania Świata (obchodzonego w trzeci weekend września) albo Dniu Ziemi (21 lub 22 marca) bądź też z okazji Dnia Matki Ziemi (22 kwietnia).

Zazwyczaj inicjatywa zaczyna się od zaproszenia do wspólnego sprzątania na sąsiedzkich grupach na Facebooku. Oprócz korzyści wynikających z pozbierania śmieci, wspólne sprzątanie daje także satysfakcję i stanowi okazję do poznania sąsiadów. Na przykład w Bełchatowie od 2020 roku funkcjonuje coraz liczniejsza grupa Leszy Bełchatów. To ludzie, których połączyła miłość do czystych lasów, i którzy czynnie propagują ideę ich sprzątania oraz wspierają akcje organizowane przez mieszkańców. 

Warto zapamiętać

Plogging (plogga) to bieganie połączone ze zbieraniem śmieci. Słowo powstało z połączenia szwedzkich czasowników: plocka upp (podnosić) oraz jogga (biegać).

Dzielenie się i niemarnowanie. Od kilku lat w miastach pojawiają się publiczne szafy, czyli giveboxy, free shopy (tzw. dzielnie i podzielnie) oraz sklepy socjalne. To inicjatywy niekomercyjne, przyświeca im idea ograniczenia konsumpcji i ochrony środowiska naturalnego. 

Na miejskiej mapie ważnymi punktami są też jadłodzielnie, czyli miejsca, w których można zostawić jedzenie. Wyrzucanie żywności jest w Polsce ogromnym problemem, rocznie marnujemy jej około 5 milionów ton, 60 proc. w naszych domach!

Liczy się każda kropla. Znajdujemy się na jednym z ostatnich miejsc w Europie pod względem zasobów wodnych. Na jednego mieszkańca Polski przypada trzy razy mniej wody niż w innych krajach. 

Nasze miasta są zabetonowane, co zakłóca naturalny obieg wody, np. w czasie ulewy woda spływa gwałtownie kanalizacją do rzeki – ucieka z miasta, zamiast mu służyć. By skutecznie przechwytywać wodę opadową i tę z roztopów, musimy zamienić miasto w gąbkę, która pochłania nadmiar wody i oddaje ją, gdy jest potrzebna. 

Są także sposoby mniej kosztowne i doraźne, które każdy z nas może zastosować: poprawić szczelność spłuczek czy kranów; zaopatrzyć spłuczki w dwufunkcyjny guzik regulujący ilość zużywanej wody; korzystać z prysznica zamiast wanny; zrezygnować z koszenia trawnika; ograniczać podlewanie ogrodu i wykorzystywać do tego deszczówkę; założyć ogród deszczowy; urządzić oczko wodne, staw, nieckę retencyjną lub/i studzienkę chłonną; zazielenić dachy i ściany; kupować artykuły o niskim śladzie wodnym.  

Zielona rewolucja. Zieleń w miastach, szczególnie drzewa, pełni niezwykle istotną funkcję i przynosi nam bardzo konkretne i wymierne korzyści, takie jak np. osłabienie efektu miejskiej wyspy ciepła. Miasta zrywają kostkę brukową, likwidują beton, rezygnują z koszenia trawy i zakładają kwietne łąki, aby zazielenić każdy skrawek miejskiej przestrzeni. 

Spragnieni kontaktu z naturą mieszkańcy uprawiają tzw. partyzantkę miejską, zakładając wspólnie, w grupie, tzw. ogrody społeczne. Powstają one zazwyczaj na miejskich gruntach, np. nieużytkach, obszarach zdegradowanych czy zaniedbanych. Pozwólmy także dzikiej przyrodzie wrócić do miasta.  

Drzewa są niezbędne do życia ludzi: produkuja tlen, oczyszczaja powietrze, absorbuja dwutlenek węgla, zatrzymuja wodę, obniżaja temperaturę i tłumią hałas. I last but not least – redukują nasz stres, poprawiają nastrój i samopoczucie. Kochajmy drzewa!

Pieszo lub rowerem przez miasto. Władze miejskie coraz częściej ograniczają ruch samochodowy i zachęcają do ruchu pieszego. 

Miasta żyją dzięki pieszym – to piesi zauważają zieleń, ławeczki, ptaki, innych ludzi, ale także małe sklepy i kawiarnie na rogu. Mniej samochodów oznacza też mniej dymu, smogu, hałasu i korków. 

Dostępność miasta dla pieszych łączy się z koncepcją miasta piętnastominutowego, która zakłada, że aby miasta były przyjazne wszystkim mieszkańcom, powinny zapewnić dostępność najważniejszych usług w kwadrans drogi pieszo lub rowerem. 

Ciepłownicy apelują: nie marnujmy ciepła i energii
Do racjonalnego wykorzystania zasobów i oszczędzania energii zachęca z kolei Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie (IGCP) i dostawcy ciepła systemowego w akcji 20stopni.pl. Z badań ekspertów z Politechniki Warszawskiej wynika, że dzięki zredukowaniu w naszych mieszkaniach temperatury o jeden stopień, zaoszczędzilibyśmy rocznie 450 tys. ton węgla, o 1 mln ton obniżylibyśmy emisję dwutlenku węgla i zmniejszylibyśmy też rachunki za ciepło. 

Od ponad dekady dostawcy ciepła systemowego i IGCP prowadzą program edukacyjny „Lekcje Ciepła” dla dzieci z klas I–III oraz IV–V szkoły podstawowej, dostępny również na bezpłatnej platformie e-learningowej www.lekcjeciepla.pl

Uczniowie dowiadują się, jak dbać o planetę, co to jest smog, jak ograniczyć zużycie energii i racjonalnie korzystać z ciepła w mieszkaniu. Skuteczność lekcji o cieple organizatorzy zbadali za pomocą testu. Średni przyrost wiedzy po zakończeniu kursu – mierzony wzrostem liczby poprawnych odpowiedzi – wyniósł 182,3 proc.! 

* Raport „Naprawiacze świata” został przygotowany na podstawie badań świadomości i ekologicznych postaw Polaków przeprowadzonych na zlecenie Fundacji Veolia Polska przez instytut badawczy SW Research w lipcu 2022 roku. Punktem wyjścia do badań była chęć analizy ruchu kawiarenek naprawczych, które Fundacja Veolia Polska wspiera od 2019 roku w ramach programu „NaprawiaMY z Veolią”. 

Jak mądrze korzystać z ciepła? Uczniowie po „Lekcjach Ciepła” to wiedzą!

22-12-2022

Od przeszło dekady Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie i dostawcy ciepła systemowego edukują przedszkolaków i uczniów podstawówek na temat ciepła. I robią to skutecznie!

Czym skorupka za młodu nasiąknie… Od przeszło dekady Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie i dostawcy ciepła systemowego edukują przedszkolaków i uczniów podstawówek na temat ciepła. I robią to skutecznie!

Czytaj dalej