Pakiet dla neutralności klimatycznej

06-09-2021

Zgodnie z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu w ciągu niespełna trzech dekad Europa ma się stać neutralnym dla klimatu kontynentem. Istotnym krokiem na tej drodze będzie wdrożenie pakietu Fit for 55.

Komisja Europejska w połowie lipca br. przedstawiła pakiet dyrektyw Fit for 55 (Gotowi na 55), których realizacja ma pomóc w redukcji do 2030 roku gazów cieplarnianych (GHG, z ang. greenhouse gas) o 55 proc. w stosunku do poziomu z roku 1990 i osiągnięciu do 2050 roku przez nasz kontynent neutralności klimatycznej.  

Fit for 55 to na razie propozycja, część zmian wywołuje żywe dyskusje. By regulacje weszły w życie, potrzebna jest zgoda Parlamentu Europejskiego i państw UE. Ustalenia zajmą co najmniej dwa lata. Swoje stanowisko Ministerstwu Klimatu i Środowiska przedstawiła także Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie.

Jakie zmiany proponuje Komisja Europejska

Pakiet składa się z 13 dokumentów – projektów przepisów, w sumie mają blisko 3800 stron. Rozporządzenia odnoszą się do wielu obszarów gospodarki, w tym także do sektora energii – systemów ciepłowniczych i kogeneracji, budynków i zużycia przez nie energii.

Najważniejsze zmiany obejmują:

  • Zaostrzenie systemu ETS. To na systemie handlu emisjami opiera się polityka klimatyczna Unii – według danych KE w ciągu 16 lat doprowadził on do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla o 42,8 proc. 

ETS obejmuje przedsiębiorstwa z branży energetycznej i energochłonnego przemysłu, które kupują uprawnienia do emisji na specjalnych aukcjach (w ostatnich miesiącach ceny poszły ostro w górę, do ponad 60 euro za tonę). Co roku wydawanych jest coraz mniej uprawnień, by zachęcić firmy do przejścia na „zieloną” energię i produkcję. 

KE chce m.in. zdecydowanie zmniejszyć liczbę uprawnień, w tym uprawnień darmowych (np. dla lotnictwa). Dodatkowo: całość przychodów ze sprzedaży uprawnień do emisji dwutlenku węgla, a nie jak dotychczas połowę, państwa będą musiały przeznaczać na cele związane z transformacją energetyczną. 

  • Nowe sektory w handlu emisjami. Dodatkowy system, zwany mini ETS, ma zostać opracowany dla budownictwa, ogrzewania, transportu drogowego i krajowego transportu morskiego, a także rolnictwa, odpadów i małych sektorów przemysłu. 
  • Więcej OZE. Udział energii odnawialnej w miksie energetycznym w 2030 roku ma wzrosnąć z planowanych dotąd 32 proc. do 38–40 proc. Dla poszczególnych sektorów, np. ciepłownictwa, budownictwa, transportu czy przemysłu zostaną zaproponowane konkretne cele. Zaostrzone zostaną kryteria wykorzystania biopaliw, które stanowią znaczną część OZE w Polsce. 
  • Opodatkowanie energii, w tym wszystkich paliw kopalnych – obecnie funkcjonują obniżone stawki lub zwolnienia.  
  • Rejestracja nowych samochodów spalinowych tylko do 2034 roku. Normy emisji dwutlenku węgla dla samochodów osobowych mają zostać mocno zaostrzone: do 2030 roku o 55 proc., a od 2035 o 100 proc., co oznacza, że w 2035 roku nie będzie już można zarejestrować nowego samochodu z silnikiem spalinowym, a jedynie pojazdy elektryczne czy wodorowe. Punkty ładowania samochodów elektrycznych mają być rozmieszczone na głównych drogach co 60 km, a wodorowych – co 150 km. 
  • Węglowy podatek na granicy UE. Opłata od importu dwutlenku węgla ma z jednej strony chronić unijnych producentów przed wysokoemisyjną konkurencją spoza UE, a z drugiej – zapobiec przenoszeniu firm z UE do krajów, gdzie są niższe normy emisyjne. 
  • Pochłanianie dwutlenku węgla przez naturę. Do 2030 roku w UE mają zostać zasadzone trzy miliardy drzew. Został zwiększony cel pochłaniania dwutlenku węgla przez lasy i tereny zielone – z 230 mln ton do 310 milionów ton. Sektory użytkowania gruntów, leśnictwo i rolnictwo mają osiągnąć neutralność klimatyczną do 2035 roku. 
  • Efektywność energetyczna. Oszczędność energetyczną według KE ma wzmocnić m.in. modernizacja obiektów sektora publicznego – przeprowadzana corocznie w 3 proc. budynków.  
  • Społeczny Fundusz Klimatyczny. KE powoła nowy fundusz, który ma przeciwdziałać ubóstwu energetycznemu. Będzie on finansowany z budżetu UE, częściowo także ze środków pozyskanych z nowego ETS. W latach 2025–2032 budżet SFK wyniesie ponad 72 mld euro. Polska byłaby największym beneficjentem tego funduszu – dostalibyśmy 13 miliardów euro. Dodatkowo, nadal moglibyśmy korzystać z Funduszu Modernizacyjnego na transformację energetyczną. Z tych środków nie można jednak finansować żadnych inwestycji w paliwa kopalne, w tym w gaz ziemny (także np. wysokosprawnej kogeneracji gazowej). Dotychczas dopuszczano odstępstwa pod pewnymi warunkami, na przykład wtedy, kiedy gaz zastępował węgiel. Ta zmiana to dla Polski duże wyzwanie.

Emitowanie zanieczyszczeń nie popłaca

28-05-2021

Europejski systemie handlu uprawnieniami do emisji dwutlenku węgla ETS jest kluczowym elementem polityki UE na rzecz walki ze zmianą klimatu.

W marcu br. ceny uprawnień do emisji dwutlenku węgla osiągnęły 42 euro za tonę, a 4 maja przełamały barierę 50 euro. Kolejny rekord – 53,34 euro – padł już 11 maja. Rok wcześniej cena wynosiła 19,44 euro.

Czytaj dalej