Na „Lekcjach Ciepła” uczniowie dowiadują się, jak mądrze i oszczędnie korzystać z ciepła w mieszkaniu, a także jakie są nowoczesne sposoby wytwarzania energii. Przeprowadzają również doświadczenia – wśród najciekawszych dzieci wymieniają eksperymenty dotyczące zanieczyszczenia powietrza i smogu.

Zajęcia oceniają pozytywnie i nauczyciele, i uczniowie. Budowanie świadomości ekologicznej u najmłodszych to inwestycja w przyszłość. Wiedza o odnawialnych źródłach energii, sposobach na niemarnowanie ciepła i ograniczanie własnego śladu węglowego wpływa na zmianę stylu życia i codzienne nawyki, a w dłuższej perspektywie – na rozwój zrównoważonego społeczeństwa.

Do nauki i do zabawy 

 – Gdy pracowaliśmy nad pierwszą książeczką o „Czerwonym Kapturku w mieście” nikomu z nas się nie śniło, że rozpoczynamy unikatowy w skali Polski projekt edukacyjny dla klas I–III oraz IV–V w szkole podstawowej, który będzie prowadzony w całym kraju – opowiada Agnieszka Ościłowska, realizatorka programu. – Dziś „Lekcje Ciepła” to seria pięciu książeczek i audiobooków, kolorowanka dla uczniów klas nauczania początkowego, album „Wielka Księga Ciepła” dla nieco starszego czytelnika, a także platforma e-learningowa dla wszystkich.

Przez dekadę w „Lekcjach Ciepła” udział wzięło ponad 500 tys. uczniów i przedszkolaków z 80 miast. Na potrzeby programu wydrukowano ponad 400 tys. edukacyjnych książeczek z serii „Czerwony Kapturek w mieście” i albumu „Wielka Księga Ciepła”.

Bohaterowie publikacji opowiadających o współczesnych przygodach Czerwonego Kapturka przybliżają najmłodszym użytkownikom ciepła systemowego zagadnienia odpowiedzialnego użytkowania energii.

Z ogólnodostępnej platformy e-learningowej www.lekcjeciepla.pl rodzice mogą pobrać bezpłatne książeczki, malowanki i audiobooki dla dzieci do wspólnej zabawy-nauki, a nauczyciele – scenariusze lekcji o tym, jak powstaje ciepło, jak z niego racjonalnie korzystać, jak dbać o jakość powietrza w mieście.

– Stworzyliśmy pakiet materiałów dla nauczycieli: scenariusze i materiały uzupełniające. Pierwsze lekcje zostały przygotowane przy wsparciu Fundacji Montessori Bona Ventura, by dzieci mogły w pełni zaangażować się w zajęcia i odkryć swój potencjał. Jeśli któraś szkoła chciałaby rozpocząć program u siebie, wystarczy odezwać się do lokalnego dostawcy ciepła systemowego – kontakt poprzez stronę www.lekcjeciepla.pl/kontakt – dodaje Agnieszka Ościłowska.

– Wspólnie z nauczycielami zaangażowanymi w projekt „Lekcje Ciepła”, wyjaśniamy dzieciom, jak ważna jest ekologia i czyste, zielone źródła energii – mówi prezes Izby Gospodarczej Ciepłownictwo Polskie Jacek Szymczak. – Przekonujemy ich, że każde działanie dla naszej planety ma sens, a zacząć można np. od przykręcenia kaloryferów podczas wietrzenia mieszkania. I dzieci w lot to chwytają!

Projekt nie zyskałby takiej popularności, gdyby nie sami dostawcy ciepła systemowego, którzy zaprosili szkoły na „Lekcje Ciepła”, przekazując im bezpłatnie materiały edukacyjne i nawiązując z uczniami ciepłą relację.

Zresztą przeczytajcie sami.

Cała Polska na „Lekcjach Ciepła”

Sukces edukacyjnego programu o cieple opiera się na lokalnym zaangażowaniu firm ciepłowniczych, które na różne sposoby wdrażają projekt w swoich miastach. W akcję aktywnie włączyło się wiele przedsiębiorstw. W Braniewie MPEC przeprowadził pierwszą edycję programu w marcu 2025 roku dla trzech szkół, dwóch przedszkoli i sześciu oddziałów przedszkolnych (łącznie 365 uczniów i 152 przedszkolaków). W „Lekcjach Ciepła” w Bełchatowie wzięło udział już ponad 2 tys. uczniów klas pierwszych ze wszystkich szkół podstawowych w mieście, w Ciechanowie zaś – 561 pierwszoklasistów z ośmiu podstawówek. W Białej Podlaskiej dzieci uczestniczą w „Lekcjach Ciepła” od 2014 roku. W programie wzięło udział już ponad 5 tys. uczniów – z najstarszej grupy przedszkolnej oraz z klas I–III szkoły podstawowej. Zajęcia są prowadzone zarówno w formie czytania bajek i pogadanek, jak też przedstawień prezentowanych przez dzieci, a nawet inscenizacji odgrywanych przez rodziców. W Bytomiu „Lekcje Ciepła” są organizowane od 2018 roku – tylko w roku szkolnym 2024/2025 przeprowadzono 93 lekcje w 32 placówkach dla 1932 dzieci. W Gnieźnie lekcje w klasach pierwszych odbywają się od ponad dekady we wszystkich dziesięciu szkołach podstawowych (około 750 dzieci rocznie). W Grudziądzu w ostatnich dwóch latach (2022–2025) zajęcia przeprowadzono łącznie w 20 przedszkolach (1274 dzieci) i 17 szkołach (1112 uczniów). W Katowicach Dalkia Polska Energia zainaugurowała program w roku szkolnym 2024/2025 spektaklem edukacyjnym „Fabryka Śniegu” przygotowanym przez teatr Trip w Pałacu Młodzieży. Odbyły się także „Lekcje Ciepła” i edukacyjne warsztaty parateatralne prowadzone przez aktorkę, Annę Bączek-Lieber. W Koninie, gdzie projekt działa od roku 2021/2022 (ponad 1,5 tys. uczniów w dwa lata), zajęcia są prowadzone w oparciu o platformę e-learningową. Treści z „Lekcji Ciepła” MPEC Konin wykorzystuje także jako element innych projektów ekologicznych, dofinansowanych ze środków WFOŚiGW w Poznaniu. W Kutnie od 2018 roku w lekcjach dla klas I–III wzięło udział ponad 1000 uczniów. Dodatkowo, ECO Kutno organizuje dla przedszkolaków edukacyjne przedstawienia teatralne (dotąd ponad 2 tys. widzów) oraz zrealizowało, w oparciu o „Lekcje Ciepła”, szeroko zakrojony projekt „ECOlogiczny Dąbrowszczak” dla ponad tysiąca uczniów. LPEC Lublin uczestniczy w programie od samego początku. Zajęcia są prowadzone w szkołach podstawowych w klasach I–III oraz IV–V. W roku szkolnym 2024/2025 wzięło w nich udział 2987 uczniów z 15 szkół. LPEC dodatkowo zorganizował w 2024 roku konkurs „Ciepło w mieście” w dwóch kategoriach – konkurs plastyczny dla klas I–III oraz fotograficzny dla klas IV–V. PEC Police z kolei prowadzi akcję od 2018 roku. Corocznie w „Lekcjach Ciepła” uczestniczy dziewięć szkół podstawowych z terenu Gminy Police. W roku szkolnym 2025/2026 program poznają uczniowie zerówek w przedszkolach – w sumie około 310 dzieci. W Ropczycach program działa od 2019 roku. W Rydułtowach do udziału w lekcjach o cieple są corocznie zapraszane wszystkie szkoły podstawowe i przedszkola (łącznie dziesięć placówek). W Siedlcach z kolei PE prowadzi lekcje od 2014 roku w szkołach (dotąd 2082 uczniów), a od 2024 roku – także w przedszkolach (305 dzieci). MZEC „Ekoterm” w Żywcu realizuje program od 2017 roku (dotąd 383 uczniów z dziewięciu szkół publicznych i trzech prywatnych). Do organizacji lekcji przymierzają się PEC Bogatynia (od roku szkolnego 2025/2026) oraz ZEC Międzyrzecz (start w 2026 roku). 

Dostawcy ciepła systemowego, m.in. w Bełchatowie, Koninie, Policach, Rydułtowach, Radzyniu Podlaskim, zachęcają także nauczycieli do prowadzenia lekcji z wykorzystaniem materiałów edukacyjnych dostępnych na platformie e-learningowej. 

Lekcje pod patronatem

Przygotowany przez ciepłowników program edukacyjny „Lekcje Ciepła” zyskał wsparcie lokalnych władz m.in. w Białej Podlaskiej, Braniewie, Gnieźnie, Katowicach, Koninie, Lublinie, Policach, Siedlcach, Grudziądzu. ZEC Międzyrzecz, planując start akcji w 2026 roku, również zamierza wystąpić do burmistrza o patronat honorowy. 

Akcję edukacyjną o cieple doceniają także lokalne media i ich czytelnicy. Za zorganizowanie programu „Lekcje Ciepła” prezes PEC Police Cezary Arciszewski został wyróżniony tytułem Osobowość Roku 2024 w kategorii Biznes w plebiscycie zorganizowanym przez redakcje „Głosu Szczecińskiego” i „Głosu Koszalińskiego”.

Pomoce do nauki i zabawy

Kluczowym elementem programu są materiały edukacyjne z serii „Czerwony Kapturek w mieście” oraz „Wielka Księga Ciepła”. Przedsiębiorstwa aktywnie dystrybuują te książeczki wśród młodych odbiorców ciepła. PEC Biała Podlaska wręcza książeczki i kolorowanki wszystkim uczestnikom zajęć – otrzymało je już 5 tys. dzieci. PEC Bełchatów regularnie wykorzystuje publikacje podczas miejskich wydarzeń, udostępnił je także Bibliotece Pedagogicznej. PEC Bogatynia planuje wręczyć je dzieciom wraz z uruchomieniem programu. MPEC Braniewo przekazał komplety materiałów do dwóch przedszkoli, trzech bibliotek szkolnych i  biblioteki miejskiej, a uczniowie otrzymali książeczki i kolorowanki. Elektrociepłownia Ciechanów wyposażyła w sto publikacji osiem szkół podstawowych. W Bytomiu każde dziecko uczestniczące w zajęciach otrzymuje książeczkę lub kolorowankę, a każda placówka – egzemplarz „Wielkiej Księgi Ciepła” do biblioteki lub świetlicy. PEC Gniezno udostępnia książeczki na „Lekcjach Ciepła” we wszystkich dziesięciu szkołach oraz na miejskich wydarzeniach ekologicznych. OPEC GRUDZIĄDZ przekazał łącznie około 600 egzemplarzy książeczek z serii o Czerwonym Kapturku wszystkim placówkom biorącym udział w programie. W Koninie wykorzystywane są zarówno książeczki, jak i „Wielka Księga Ciepła” – tamtejsi uczniowie zdobyli aż 180 albumów w ogólnopolskim teście wiedzy o ekologii zorganizowanym przez IGCP. ECO Kutno przekazało dotąd 500 egzemplarzy publikacji podczas różnych wydarzeń i planuje też ofiarować je Bibliotece Miejskiej. LPEC Lublin ofiaruje szkołom i uczniom książeczki w zależności od zgłaszanych potrzeb, „Wielka Księga Ciepła” natomiast trafiła do wybranych bibliotek. 1,6 tys. egzemplarzy książeczek o Czerwonym Kapturku otrzymało od PEC Police 400 uczniów klas drugich w szkołach podstawowych, a szkolne biblioteki zostały wyposażone w album „Wielkiej Księgi Ciepła” (14 egzemplarzy). Nauczyciele dostali natomiast gotowe pomoce dydaktyczne do prowadzenia zajęć w klasach I–III oraz IV–V. Ciepłownia Rydułtowy przekazuje książeczki, albumy czy inne drobiazgi jako upominki dla uczestników zajęć. Podobnie w Siedlcach – przedszkolaki i uczniowie otrzymują kolorowanki na zakończenie warsztatów, a wszystkie klasy biorące udział w programie – „Wielką Księgę Ciepła”. MZEC „Ekoterm” Żywiec podarował książeczki wszystkim pierwszoklasistom oraz komplety publikacji bibliotekom szkolnym. 

Z wizytą w ciepłowni

Wiele przedsiębiorstw uatrakcyjnia program „Lekcji Ciepła” dodatkowymi działaniami, przede wszystkim możliwością zwiedzania lokalnych ciepłowni. PEC Bogatynia udostępnia pomieszczenia spółki dla przedszkoli i klas I–III na warsztaty o cieple. W pięciu edycjach dni otwartych w ciepłowni w Białej Podlaskiej udział wzięło około 5 tys. dzieci ze szkół i przedszkoli wraz z opiekunami, a pamiątką z wizyty są kolorowanki „Czerwony Kapturek w mieście”. W Ciechanowie zwiedzanie jest połączone z wręczeniem nagród w konkursie plastycznym przeprowadzanym na zakończenie „Lekcji Ciepła”. OPEC GRUDZIĄDZ w roku szkolnym 2024/2025 zorganizował dziesięć wycieczek do Elektrociepłowni Łąkowa dla ponad 200 dzieci. ECO Kutno zwiedzanie Ciepłowni Miejskiej Nr 1 często łączy z warsztatami dla przedszkolaków i uczniów. W Lublinie wizyta w LPEC jest prowadzona w ramach miejskiego programu Przedsiębiorcze Dzieciaki. PEC Radzyń Podlaski regularnie gości u siebie dzieci z przedszkoli. W Gnieźnie i Siedlcach wizyty w ciepłowni są stałym elementem oferty edukacyjnej, cieszącym się dużym zainteresowaniem mieszkańców. Podobnie jest w Rydułtowach, gdzie, w związku z uruchomieniem nowych źródeł ciepła, kotłownie ciepłowni odwiedziła rekordowa liczba gości, a tworzone przez ciepłowników warsztaty zintegrowały dzieci, młodzież i dorosłych. Organizację wizyt planuje PEC Bytom. Zwiedzanie wstrzymały, z uwagi na trwające modernizacje, ZEC Międzyrzecz i MZEC „Ekoterm” Żywiec, ale obie firmy liczą na szybki powrót do tej aktywności. 

Nauczyciele o „Lekcjach Ciepła”

O wrażenia z lekcji o cieple, zorganizowanych przez pracowników MPEC Braniewo, zapytaliśmy nauczycieli Szkoły Podstawowej Sportowej Nr 6 im. Jana Pawła II w Braniewie.

Joanna Paczkowska, nauczycielka w Oddziale Przedszkolnym, przyznała, że „Lekcje Ciepła” spotkały się z dużym zainteresowaniem sześciolatków. Dzieci chętnie uczestniczyły w zajęciach, aktywnie odpowiadały na pytania i dzieliły się spostrzeżeniami. Szczególnie spodobały im się książeczki „Czerwony Kapturek w mieście”, które w ciekawy i przystępny sposób przybliżały tematykę ciepła i jego oszczędzania.

Mateusz Prusinowski, nauczyciel geografii, stwierdził, że lekcje są pozytywnie odbierane także przez starszych uczniów – są ciekawi, skąd się bierze ciepło w naszych domach i jak działa ogrzewanie.

Jak podkreślali obydwoje nauczyciele, uczniowie posiadają podstawową wiedzę z zakresu ekologii i ogrzewania mieszkań. Temat oszczędzania ciepła i efektywnego ogrzewania był jednak dla nich pewną nowością. Dzięki „Lekcjom Ciepła” lepiej zrozumieli, jak codzienne zachowania – takie jak zamykanie okien, obniżanie temperatury w pomieszczeniach czy zakręcanie grzejników podczas wietrzenia – wpływają na środowisko i rachunki za energię.